Kiedy sąd wydaje nakaz w postępowaniu upominawczym
Gdy powód żąda zapłaty pieniędzy, sąd wydaje nakaz zapłaty (art. 480¹ § 1 KPC), chyba że według treści pozwu roszczenie jest oczywiście bezzasadne, twierdzenia o faktach budzą wątpliwość albo zaspokojenie roszczenia zależy od świadczenia wzajemnego (art. 499 KPC). Sąd nie słucha wtedy drugiej strony – nakaz opiera się na tym, co napisał powód. Dlatego sprzeciw jest Twoją pierwszą okazją, żeby przedstawić swoje stanowisko.
Nakaz dostajesz z odpisem pozwu i jego załącznikami oraz pouczeniem o terminie i sposobie zaskarżenia (art. 480² § 3 KPC).
Co musi zawierać sprzeciw
- oznaczenie sądu, sygnatury, stron, rodzaju pisma, podpis i listę załączników (art. 126 § 1 KPC);
- wskazanie, czy zaskarżasz nakaz w całości, czy w części (art. 480³ § 2 KPC);
- zarzuty formalne, które trzeba zgłosić przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy – później przepadają (art. 480³ § 2 KPC);
- Twoje stanowisko, fakty i dowody – przedstawiaj je bez zwłoki (art. 6 § 2 KPC); każda strona wskazuje dowody na fakty, z których wywodzi skutki prawne (art. 232 KPC).
Wnioski, które zwykle się dodaje: o oddalenie powództwa, o zwrot kosztów procesu, o przeprowadzenie rozprawy (art. 148¹ § 3 KPC) i – gdy powód przedstawił tylko kopie dokumentów – żądanie złożenia oryginałów (art. 129 § 1 KPC).
Zaskarżenie w całości czy w części
Jeśli uważasz, że nic się nie należy, zaskarż nakaz w całości. Jeśli część długu uznajesz (np. należność główną, ale nie odsetki czy opłaty windykacyjne), możesz zaskarżyć nakaz w części. W niezaskarżonej części nakaz stanie się prawomocny (art. 505 § 2 KPC, art. 480² § 4 KPC).
Postępowanie uproszczone – sprawy do 20 000 zł
Sprawy o świadczenie o wartości do 20 000 zł sąd rozpoznaje w postępowaniu uproszczonym (art. 505¹ § 1 KPC). W sprawach do 4000 zł wniosek o wysłuchanie na rozprawie nie wiąże sądu (art. 505¹ᵃ KPC) – tym ważniejsze, żeby w sprzeciwie od razu napisać wszystko, co istotne, i dołączyć dowody.
Koszty
Sprzeciw jest bezpłatny (art. 3 ust. 1–2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Jeśli sprawa skończy się dla Ciebie niekorzystnie, sąd może obciążyć Cię kosztami procesu powoda; jeśli korzystnie – możesz domagać się zwrotu swoich kosztów. Jeśli nie stać Cię na adwokata lub radcę prawnego, możesz poprosić sąd o pełnomocnika z urzędu (art. 117 § 2 KPC).
Termin i sposób wniesienia
2 tygodnie od doręczenia (art. 480² § 2 KPC), do sądu, który wydał nakaz (art. 480³ § 1 KPC), z odpisem dla powoda (art. 132 § 1¹ KPC). Szczegóły: jak liczyć termin i poradnik o sprzeciwie.
Najczęstsze pytania
Czym różni się postępowanie upominawcze od nakazowego?
Od nakazu w postępowaniu upominawczym wnosi się bezpłatny sprzeciw (art. 505 § 1 KPC, art. 3 ust. 1–2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Od nakazu w postępowaniu nakazowym – płatne zarzuty, z faktami i dowodami (art. 493 § 1–2 KPC, art. 19 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).
Czy mogę zaskarżyć tylko część nakazu?
Tak. W sprzeciwie wskazujesz, czy zaskarżasz nakaz w całości, czy w części (art. 480³ § 2 KPC). Nakaz traci moc tylko w zaskarżonej części (art. 505 § 2 KPC); w pozostałej staje się prawomocny.
Czy sąd wyznaczy rozprawę?
Nie zawsze. Sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, chyba że w pierwszym piśmie – sprzeciwie – złożysz wniosek o wysłuchanie na rozprawie (art. 148¹ § 3 KPC). W sprawach do 4000 zł w postępowaniu uproszczonym ten wniosek sądu nie wiąże (art. 505¹ᵃ KPC).